{"id":2147,"date":"2025-05-23T11:50:46","date_gmt":"2025-05-23T11:50:46","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bwydsirgarfood.org\/catering-and-procurement-in-carmarthenshire-innovating-how-caterers-procure-food-making-local-supply-chains-more-resilient-and-sustainable\/"},"modified":"2025-05-23T11:57:56","modified_gmt":"2025-05-23T11:57:56","slug":"catering-and-procurement-in-carmarthenshire-innovating-how-caterers-procure-food-making-local-supply-chains-more-resilient-and-sustainable","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bwydsirgarfood.org\/cy\/catering-and-procurement-in-carmarthenshire-innovating-how-caterers-procure-food-making-local-supply-chains-more-resilient-and-sustainable\/","title":{"rendered":"Arlwyo a Chaffael:\u00a0cyflwyno dulliau arloesol i arlwywyr gaffael bwyd, a gwneud cadwyni cyflenwi lleol yn fwy gwydn a chynaliadwy"},"content":{"rendered":"\n

Ymddangosodd y blog yma ar wefan Synnwyr Bwyd Cymru<\/a> yn wreiddiol, fel rhan o gyfres o astudiaethau achos ar Bartneriaethau Bwyd yng Nghymru.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Mae\u00a0Bwyd Sir G\u00e2r\u00a0<\/strong>yn ymrwymedig i greu system bwyd lleol iachach a mwy cynaliadwy i Sir Gaerfyrddin. Wedi\u2019i sefydlu yn 2021, mae\u2019r bartneriaeth fwyd yn ymrwymedig i gryfhau rhwydweithiau bwyd lleol a chreu newid parhaol.<\/p>\n\n\n\n

Gydag un cydlynydd rhan-amser a staff ychwanegol sy\u2019n cael eu hariannu gan y Gronfa Ffyniant Gyffredin, mae Bwyd Sir G\u00e2r yn fenter sy\u2019n cael ei chynnal gan Ffermydd a Gerddi Cymdeithasol. Mae\u2019r bartneriaeth yn cynnwys gr\u0175p llywio gweithredol gydag aelodaeth traws-sector. Fel yr esbonia Augusta Lewis, cydlynydd Bwyd Sir G\u00e2r, \u201cMae Bwyd Sir G\u00e2r yn bartneriaeth gydweithredol draws-sector, sy\u2019n dod \u00e2 sefydliadau\u2019r sector cyhoeddus, partneriaid yn y sector preifat a sefydliadau cymunedol at ei gilydd i ddatblygu system bwyd lleol mewn ffordd gyfannol.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Bwyd ar gyfer y pl\u00e2t cyhoeddus<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Mae Sir Gaerfyrddin yn gymuned amaethyddol, ond mae hefyd yn un \u00f4l-ddiwydiannol, sy\u2019n wynebu heriau fel diffyg diogeledd bwyd. \u201cNid yw\u2019r bwyd a gynhyrchir yma bob amser yn cyrraedd y bobl sy\u2019n byw yn y sir,\u201d meddai Carwyn Graves, Cadeirydd Bwyd Sir G\u00e2r. \u201cFel partneriaeth bwyd, rydym yn gweithio i ailgysylltu prosesau cynhyrchu bwyd a defnydd lleol, yn arbennig mewn sefydliadau cyhoeddus. Ein nod yw sicrhau bod cymaint \u00e2 phosibl o fwyd a gynhyrchir yn lleol yn cyrraedd ein plant, yr henoed, a\u2019r rhai sy\u2019n dibynnu ar wasanaethau cyhoeddus am eu prydau bwyd.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Bremenda Isaf: Cryfhau Systemau Cynhyrchu Bwyd Lleol<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mae Bremenda Isaf yn fferm iseldir 100 erw ym mhentref Llanarthne yng nghanol dyffryn Tywi sy\u2019n rhan o yst\u00e2d wledig Cyngor Sir Caerfyrddin. Mae\u2019r tir cyhoeddus hwn bellach yn cael ei ddefnyddio fel lleoliad treialu ar gyfer menter gyffrous i dyfu llysiau ffres, o ansawdd uchel a fforddiadwy ar gyfer y pl\u00e2t cyhoeddus \u2013 ysgolion, cartrefi gofal a chaffis.<\/p>\n\n\n\n

\u201cY Cyngor Sir sy\u2019n berchen ar Bremenda Isaf, ac fel cynllun peilot, mae\u2019r Cyngor wedi penderfynu sefydlu\u2019r fferm fel lle i arbrofi gyda thyfu bwyd i\u2019r gymuned, i gadw\u2019r bwyd sy\u2019n cael ei dyfu mor agos \u00e2 phosibl at ble mae\u2019n cael ei fwyta,\u201d esbonia Carys Jones, Aelod y Cabinet dros Faterion Gwledig, Cydlyniant Cymunedol a Pholisi Cynllunio.<\/p>\n\n\n\n

\u201cGweledigaeth y cyngor yw bod plant a phobl h\u0177n yn gallu cael mynediad at fwyd sydd wedi\u2019i dyfu\u2019n lleol \u2013 a dyna pam ein bod wedi dechrau ystyried cyflenwi ysgolion a chartrefi gofal yn y sir.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Ychwanegodd Augusta Lewis: \u201cRydym yn defnyddio tir cyhoeddus yma yn Bremenda Isaf i dyfu bwyd ar gyfer y pl\u00e2t cyhoeddus a chefnogi tyfwyr drwy eu galluogi i gael mynediad at beiriannau ac rydym yn archwilio cyfleusterau prosesu a chydgrynhoi ar y cyd i symleiddio mynediad at y farchnad.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u201cMae caffael cyhoeddus yn ffordd wirioneddol warchodedig a phwerus o gefnogi sector garddwriaeth newydd. Yma yn Sir Gaerfyrddin, gallwn ddefnyddio tir cyhoeddus a chyfleusterau cyhoeddus, er mwyn gallu magu hyder a datblygu\u2019r cadwyni cyflenwi hynny a fydd yn galluogi mwy o fwyd o Gymru i gyrraedd y pl\u00e2t cyhoeddus.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Mae Carys Jones, Aelod y Cabinet dros Faterion Gwledig, Cydlyniant Cymunedol a Pholisi Cynllunio, yn cytuno, gan ychwanegu: \u201cMae bwyd lleol yn hollbwysig oherwydd drwy broses gaffael leol, gallwn wella deiet ein poblogaeth a darparu dewisiadau bwyd iachach a mwy cynaliadwy.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\u00a0Rhan annatod o\u2019r bartneriaeth fwyd<\/strong>
\u201cMae\u2019r fferm yn rhan annatod o weithgarwch a chyflawni gwaith partneriaethau bwyd,\u201d meddai Alex Cook, Rheolwr Datblygu Systemau Bwyd yng Nghyngor Sir Gaerfyrddin. \u201cOherwydd yma yn Bremanda Isaf, rydym yn tyfu, rydym yn cynhyrchu bwyd ac rydym yn darparu cyfle i gydgrynhoi sy\u2019n cyd-fynd yn dda \u00e2 llawer o\u2019n gwaith i ddatblygu bwydlenni mewn ysgolion ac adeiladu ar flynyddoedd o waith hyd yma gan y bartneriaeth a\u2019i phartneriaid.<\/p>\n\n\n\n

\u201cY camau nesaf i ni yma ar y fferm yw cynyddu\u2019r hyn a gynyrchir i raddfa lawer mwy na maint cae, galluogi tyfwyr eraill i ddefnyddio\u2019r uned brosesu fel hyb cydgrynhoi, ond hefyd datblygu rhywfaint o\u2019r seilwaith er mwyn galluogi mwy o grwpiau cymunedol, grwpiau presgripsiynu iechyd a llesiant i gael eu sefydlu drwy ardd gymunedol newydd, a fydd yn gweithredu fel math o fodel rhandir modern\u201d<\/p>\n\n\n\n

Tyfu yn Bremenda Isaf<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Y tymor diwethaf, tyfwyd amrywiaeth eang o gnydau yn Bremenda Isaf, gan gynnwys tomatos, ciwcymbrau, brocoli, ysgewyll, moron, ffenigl, a mwy. Eleni, mae\u2019r fferm yn bwriadu gwthio\u2019r ffiniau gyda chnydau cynnar a chynhyrchu ar raddfa fwy.<\/p>\n\n\n\n

Mae Piers Lunt, Prif Dyfwr Bremenda Isaf yn credu, drwy dyfu llysiau\u2019n dda iawn, ar ddarn o dir cymharol fach, y gallwch ddangos beth sy\u2019n bosibl mewn ardal fel Cwm Tywi.<\/p>\n\n\n\n

\u201cMae\u2019n bwysig iawn gallu cael bwyd tymhorol, organig, maethlon ar y pl\u00e2t cyhoeddus am lawer o resymau, gyda\u2019r holl fanteision iechyd a ddaw yn sgil hynny,\u201d ychwanega Piers. \u201cRydym yng nghanol argyfwng natur a hinsawdd, ac mae unrhyw beth y gallwn ei wneud i wella bioamrywiaeth ar ffermydd yn rhywbeth i\u2019w groesawu\u2019n fawr. Ac yna, dros amser, gallwn wahodd pobl i\u2019r fferm a dangos iddynt sut beth yw gwella bioamrywiaeth.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Bwyd Lleol i fusnesau lleol<\/strong>
Mae The Warren, bwyty tymhorol ac organig yng Nghaerfyrddin, yn gefnogwr brwd y mudiad bwyd lleol. Mae\u2019r perchennog, Deri Reed hefyd yn rhedeg Cegin Hedyn, prosiect cymunedol sy\u2019n cynnig model talu-beth-allwch-chi-ei-fforddio am fwyd organig tymhorol, lleol.<\/p>\n\n\n\n

\u201cMae cael cynnyrch o ffynonellau lleol yn ganolog i\u2019n gwerthoedd,\u201d meddai Deri Reed. \u201cMewn economi fyd-eang, mae\u2019n gynyddol anodd dod o hyd i dyfwyr llysiau lleol. Bremenda Isaf yw\u2019r agosaf sydd gennym, ac mae maint y fferm yn ein galluogi i ddibynnu arni am gynnyrch cyson, ffres. Mae\u2019r ymrwymiad i arferion tyfu cynaliadwy, cyfeillgar i natur yn cadw arian yn lleol a chynnig blas arbennig a ffresni ar yr un pryd.\u201d<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Edrych i\u2019r Dyfodol<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wrth i Bwyd Sir G\u00e2r barhau i dyfu, mae\u2019r weledigaeth yn glir: datblygu system fwyd leol gynaliadwy a gwydn sy\u2019n gwasanaethu\u2019r gymuned a\u2019r amgylchedd. Drwy gefnogi systemau cynhyrchu bwyd yn lleol, cynyddu\u2019r cyflenwad a gweithio gyda\u2019r gwasanaethau caffael ar draws y sectorau cyhoeddus, preifat a\u2019r trydydd sector, mae\u2019r bartneriaeth bwyd lleol yn helpu i greu dyfodol lle mae bwyd iach, lleol ar gael i bawb.<\/p>\n\n\n\n

Gwyliwch ffilm sy\u2019n esbonio mwy isod.
<\/p>\n\n\n\n

\n